Đục thủy tinh thể là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây suy giảm thị lực ở người trung niên và người lớn tuổi. Bệnh tiến triển âm thầm khiến mắt mờ dần theo thời gian, nên nhiều người chủ quan hoặc ngại phẫu thuật và thường trì hoãn việc điều trị. Tuy nhiên, khi để bệnh tiến triển quá lâu, thị lực không chỉ giảm sút nghiêm trọng mà còn làm tăng nguy cơ biến chứng, khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống.
Khi nào đục thủy tinh thể cần mổ?
Đục thủy tinh thể là gì, vì sao phải phẫu thuật?
Đục thủy tinh thể xảy ra khi thủy tinh thể trở nên mờ đục, làm ánh sáng không thể truyền qua mắt. Thuốc hoặc kính không thể cải thiện tình trạng này. Phẫu thuật Phaco là phương pháp duy nhất giúp phục hồi thị lực bằng cách thay thủy tinh thể đục bằng thủy tinh thể nhân tạo (IOL).
Các dấu hiệu cho thấy cần điều trị sớm
- Nhìn mờ, tăng theo thời gian
- Nhìn đèn thấy quầng sáng, chói
- Khó nhìn trong đêm
- Đổi kính nhiều lần nhưng thị lực không cải thiện
- Giảm chất lượng sinh hoạt: đọc sách, lái xe, xem TV
Tiêu chuẩn chỉ định mổ theo bác sĩ chuyên khoa
- Mức độ đục ảnh hưởng đáng kể đến thị lực
- Thị lực không đạt mức cần thiết cho sinh hoạt và công việc
- Đục thủy tinh thể cản trở bác sĩ quan sát đáy mắt (ở bệnh nhân tiểu đường, võng mạc)
- Tình trạng thủy tinh thể tiến triển nhanh
Vì sao không nên trì hoãn mổ đục thủy tinh thể?
Đục thủy tinh thể không phải là bệnh lý đứng yên mà tiến triển âm thầm theo thời gian. Thủy tinh thể càng để lâu càng làm phẫu thuật trở nên khó khăn hơn và tăng nguy cơ ảnh hưởng đến các mô nhạy cảm trong mắt. Hậu quả là thị lực sau mổ có thể phục hồi chậm hơn và không đạt mức tối ưu như khi điều trị sớm.
Tốc độ tiến triển của bệnh
Thủy tinh thể càng để lâu càng trở nên đục đặc và cứng, khiến việc can thiệp trở nên khó khăn hơn. Điều này làm tăng nguy cơ tổn thương các mô trong mắt khi phẫu thuật.
- Tăng năng lượng siêu âm khi phẫu thuật
- Tăng nguy cơ tổn thương mô nhãn cầu
Ảnh hưởng đến sinh hoạt và công việc
Khi đục thủy tinh thể tiến triển, người bệnh bắt đầu gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt và công việc hằng ngày. Thị lực mờ khiến việc đọc chữ, lái xe hay nhận diện khuôn mặt trở nên khó khăn, làm giảm đáng kể sự tự tin và chất lượng cuộc sống.
Nguy cơ giảm thị lực vĩnh viễn
Kéo dài thời gian điều trị khiến các cấu trúc thị giác bị ảnh hưởng nặng nề và dễ tổn thương không thể hồi phục. Điều này đặc biệt nguy hiểm khi tác động đến võng mạc, thần kinh thị giác và các tế bào thị giác quan trọng trong mắt.
- Võng mạc
- Thần kinh thị giác
- Tế bào thị giác
Biến chứng nguy hiểm khi mổ quá muộn
Khi đục thủy tinh thể tiến triển đến giai đoạn quá chín, cấu trúc trong mắt bắt đầu bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Lúc này, nguy cơ xuất hiện các biến chứng nguy hiểm tăng cao và việc can thiệp điều trị cũng phức tạp hơn. Đây là thời điểm người bệnh đặc biệt dễ gặp những vấn đề đe dọa thị lực nếu không được xử lý kịp thời.
Tăng nhãn áp
Khi thủy tinh thể phồng to và chèn ép góc tiền phòng, dòng thoát thủy dịch bị cản trở, dẫn đến tăng nhãn áp đột ngột. Tình trạng này gây đau nhức dữ dội và có thể làm tổn thương thần kinh thị giác chỉ trong thời gian ngắn. Nếu không được cấp cứu kịp thời, người bệnh có nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn.
Viêm màng bồ đào
Khi đục thủy tinh thể tiến triển, các protein từ thủy tinh thể có thể rò rỉ ra bên ngoài và gây kích ứng mạnh lên màng bồ đào. Điều này khiến mắt đỏ, đau, nhạy sáng và dễ dẫn đến dính mống mắt nếu không điều trị kịp thời. Viêm kéo dài còn làm tăng nguy cơ biến chứng sau phẫu thuật và ảnh hưởng đến kết quả thị lực.
Lệch thủy tinh thể
Khi bệnh tiến triển quá lâu, các dây chằng giữ thủy tinh thể trở nên yếu và mất độ đàn hồi, khiến thủy tinh thể dễ bị lệch hoặc trật khỏi vị trí. Tình trạng này không chỉ gây méo mó thị giác mà còn khiến phẫu thuật trở nên phức tạp hơn rất nhiều. Bác sĩ phải sử dụng kỹ thuật chuyên sâu và thiết bị hỗ trợ để xử lý, kéo theo nguy cơ biến chứng cao hơn.
Nguy cơ vỡ bao sau, phù hoàng điểm hoặc xuất huyết trong mổ
Ở giai đoạn đục quá chín, bao sau thủy tinh thể trở nên mỏng và dễ rách, khiến nguy cơ vỡ bao sau trong lúc phẫu thuật tăng cao. Đồng thời, việc thao tác với nhân thủy tinh thể cứng cũng có thể dẫn đến phù hoàng điểm hoặc xuất huyết, ảnh hưởng trực tiếp đến võng mạc. Đây là lý do phẫu thuật ở giai đoạn muộn luôn đòi hỏi kỹ thuật cao hơn và tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn so với mổ sớm.
Mù lòa không hồi phục
Khi đục thủy tinh thể bị bỏ qua quá lâu, các cấu trúc thị giác quan trọng như võng mạc và thần kinh thị giác có thể bị tổn thương không thể hồi phục. Lúc này, dù phẫu thuật được thực hiện thành công, thị lực vẫn không thể trở lại như trước. Đây chính là biến chứng nặng nề nhất và là lý do người bệnh tuyệt đối không nên trì hoãn điều trị.
Mổ sớm có lợi gì?
Phẫu thuật đục thủy tinh thể khi bệnh còn ở giai đoạn phù hợp giúp quá trình can thiệp diễn ra nhẹ nhàng và an toàn hơn. Lúc này, thủy tinh thể chưa quá cứng, việc tán nhuyễn thuận lợi hơn và giảm đáng kể nguy cơ tổn thương các mô nhạy cảm trong mắt. Nhờ vậy, người bệnh có cơ hội đạt thị lực tối ưu và hồi phục nhanh sau mổ. Phẫu thuật sớm mang lại nhiều lợi ích rõ rệt như:
- Thị lực phục hồi nhanh, thường rõ hơn sau 24–48 giờ
- Tỷ lệ biến chứng thấp, thao tác mổ nhẹ nhàng hơn
- Ít tổn thương đến giác mạc và bao sau
- Rút ngắn thời gian chăm sóc hậu phẫu
- Tối ưu thị lực nhờ lựa chọn các loại IOL hiện đại: đơn tiêu, đa tiêu, chống loạn…
Khi nào nên đi khám đục thủy tinh thể?
Dấu hiệu cảnh báo cần khám ngay
Một số dấu hiệu nghiêm trọng cho thấy đục thủy tinh thể đã tiến triển hoặc mắt đang gặp vấn đề cấp tính và cần được thăm khám ngay. Người bệnh có thể đột ngột nhìn mờ nhanh, thậm chí mờ hoàn toàn một bên mắt, kèm theo đau nhức, buồn nôn hoặc nghi ngờ tăng nhãn áp. Ngoài ra, việc nhìn thấy quầng sáng hoặc chói lóa bất thường quanh nguồn sáng cũng là cảnh báo quan trọng không nên bỏ qua.
Khuyến cáo cho người trên 40 tuổi
Đối với người trên 40 tuổi, việc khám mắt định kỳ mỗi 6–12 tháng đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm đục thủy tinh thể và các bệnh lý đáy mắt liên quan. Ở độ tuổi này, thị lực thường thay đổi nhanh hơn, đặc biệt ở những người có bệnh nền như tiểu đường, tăng huyết áp hoặc cận thị nặng. Khám định kỳ giúp bác sĩ theo dõi tình trạng mắt và can thiệp kịp thời trước khi bệnh chuyển nặng, đặc biệt ở các nhóm có nguy cơ cao như:
- Người bị cận thị nặng
- Người bị tiểu đường, tăng huyết áp
- Người từng chấn thương mắt
Bệnh viện Mắt Việt An Đà Nẵng được trang bị hệ thống thiết bị phẫu thuật hiện đại, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, cùng đội ngũ bác sĩ chuyên khoa nhiều kinh nghiệm trong điều trị đục thủy tinh thể. Quy trình phẫu thuật được thực hiện một cách an toàn và chính xác, giúp người bệnh phục hồi thị lực nhanh chóng và hạn chế tối đa biến chứng. Nếu bạn đang gặp tình trạng nhìn mờ hoặc nghi ngờ đục thủy tinh thể, hãy đến Việt An để được thăm khám và tư vấn kịp thời.
