Đái tháo đường (tiểu đường) là bệnh lý mạn tính có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm đối với sức khỏe, đặc biệt là tim mạch, thận, hệ thần kinh và đôi mắt. Trong đó, biến chứng mắt do đái tháo đường là vấn đề đáng quan tâm bởi bệnh thường tiến triển âm thầm, ít biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu nhưng có thể dẫn đến suy giảm thị lực nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Đáng chú ý, nhiều người mắc bệnh tiểu đường chỉ đi khám mắt khi bắt đầu nhìn mờ, nhìn méo hình hoặc xuất hiện những bất thường về thị lực. Tuy nhiên, lúc này tổn thương võng mạc có thể đã tiến triển trong một thời gian dài.
Vậy đái tháo đường ảnh hưởng đến mắt như thế nào? Những dấu hiệu nào cần lưu ý và làm sao để phòng ngừa biến chứng? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Vì sao bệnh đái tháo đường gây biến chứng ở mắt?
Để hiểu rõ nguyên nhân, cần biết rằng võng mạc là lớp mô thần kinh nằm ở phía sau nhãn cầu, có chức năng tiếp nhận ánh sáng và truyền tín hiệu hình ảnh đến não bộ. Đây là bộ phận đóng vai trò quan trọng trong quá trình nhìn.
Võng mạc được nuôi dưỡng bởi một hệ thống mạch máu rất nhỏ và nhạy cảm. Khi lượng đường trong máu tăng cao kéo dài, các mạch máu này có thể bị tổn thương, khiến thành mạch suy yếu, rò rỉ dịch hoặc xuất huyết.
Theo thời gian, tình trạng tổn thương có thể làm giảm khả năng nuôi dưỡng võng mạc, gây ra những biến đổi bất thường trong cấu trúc và chức năng của mắt.
Một số yếu tố làm tăng nguy cơ xuất hiện biến chứng mắt ở người bệnh đái tháo đường gồm:
- Thời gian mắc bệnh tiểu đường kéo dài.
- Đường huyết thường xuyên ở mức cao hoặc kiểm soát chưa tốt.
- Huyết áp cao.
- Rối loạn mỡ máu.
- Không khám mắt định kỳ hoặc không theo dõi tình trạng võng mạc.
Điều quan trọng cần nhớ là người mắc đái tháo đường type 1 hay type 2 đều có nguy cơ gặp biến chứng mắt. Vì vậy, việc chăm sóc mắt cần được thực hiện song song với quá trình kiểm soát bệnh tiểu đường.
Những biến chứng mắt thường gặp do đái tháo đường
Đái tháo đường có thể gây ảnh hưởng đến nhiều cấu trúc của mắt. Trong đó, các tổn thương liên quan đến võng mạc là nhóm biến chứng đặc biệt đáng lo ngại.
Bệnh võng mạc đái tháo đường
Bệnh võng mạc đái tháo đường là một trong những biến chứng phổ biến và nguy hiểm nhất đối với thị lực của người mắc bệnh tiểu đường.
Tình trạng đường huyết tăng cao kéo dài làm tổn thương các mao mạch võng mạc, khiến thành mạch bị rò rỉ, xuất hiện các điểm xuất huyết hoặc tình trạng thiếu máu nuôi dưỡng võng mạc.
Ở giai đoạn tiến triển, cơ thể có thể hình thành các mạch máu mới bất thường trên bề mặt võng mạc. Những mạch máu này thường yếu, dễ vỡ và có thể gây xuất huyết trong dịch kính, hình thành mô xơ kéo căng võng mạc, thậm chí dẫn đến bong võng mạc co kéo.
Nếu không được phát hiện và xử trí phù hợp, bệnh có thể gây mất thị lực nghiêm trọng.
Phù hoàng điểm do đái tháo đường
Hoàng điểm là vùng trung tâm của võng mạc, đảm nhiệm chức năng nhìn rõ các chi tiết như đọc sách, nhận diện khuôn mặt và quan sát vật thể.
Khi các mạch máu tại võng mạc bị tổn thương, dịch có thể thoát ra và tích tụ tại vùng hoàng điểm, gây ra tình trạng phù hoàng điểm do đái tháo đường.
Một số biểu hiện người bệnh có thể gặp gồm:
- Nhìn mờ, đặc biệt khi đọc sách hoặc nhìn các vật ở gần.
- Hình ảnh bị méo mó hoặc biến dạng.
- Khó nhận diện các chi tiết nhỏ.
- Khả năng nhìn màu sắc và độ sắc nét của hình ảnh bị ảnh hưởng.
Phù hoàng điểm có thể xuất hiện ở nhiều giai đoạn của bệnh võng mạc đái tháo đường và cần được bác sĩ chuyên khoa mắt đánh giá để có hướng điều trị phù hợp.
Xuất huyết võng mạc và xuất huyết dịch kính
Khi các mạch máu nhỏ tại võng mạc bị tổn thương, máu có thể thoát ra ngoài lòng mạch và gây xuất huyết.
Nếu xuất huyết xảy ra trong dịch kính, người bệnh có thể đột ngột nhìn thấy những đốm đen, vật thể lơ lửng, màn sương hoặc vùng tối che khuất tầm nhìn.
Đây là tình trạng cần được thăm khám sớm, đặc biệt khi thị lực suy giảm đột ngột hoặc xuất hiện nhiều vật thể bay trước mắt.
Dấu hiệu cảnh báo biến chứng mắt do tiểu đường
Một trong những đặc điểm nguy hiểm của bệnh võng mạc đái tháo đường là giai đoạn đầu thường không gây đau nhức và có thể không xuất hiện triệu chứng rõ ràng.
Người bệnh vẫn có thể sinh hoạt bình thường dù các mạch máu võng mạc đã bắt đầu bị tổn thương.
Khi bệnh tiến triển, một số dấu hiệu có thể xuất hiện:
- Nhìn mờ, thị lực giảm dần hoặc thay đổi thất thường.
- Nhìn thấy các đốm đen, chấm nhỏ hoặc những vật thể trôi nổi trước mắt.
- Hình ảnh bị méo mó, đường thẳng nhìn thành đường cong.
- Khó nhìn rõ khi đọc sách, xem điện thoại hoặc quan sát vật ở xa.
- Xuất hiện vùng tối hoặc cảm giác như có màn che trước mắt.
Lưu ý: Không phải tất cả người bệnh đều xuất hiện các dấu hiệu trên. Việc không có triệu chứng không đồng nghĩa với việc võng mạc hoàn toàn khỏe mạnh.
Nếu đột ngột mất thị lực, xuất hiện màn che trước mắt hoặc nhiều đốm đen kèm chớp sáng, người bệnh cần được khám mắt khẩn cấp.

Người mắc bệnh tiểu đường cần làm gì để phòng ngừa biến chứng mắt?
Biến chứng mắt do đái tháo đường có thể được kiểm soát tốt hơn nếu người bệnh chủ động chăm sóc sức khỏe và theo dõi võng mạc thường xuyên.
Dưới đây là những biện pháp quan trọng:
Kiểm soát đường huyết ổn định
Đường huyết tăng cao kéo dài là một trong những yếu tố chính gây tổn thương mạch máu võng mạc.
Người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị, sử dụng thuốc đúng chỉ định, theo dõi đường huyết và thực hiện các xét nghiệm đánh giá kiểm soát đường huyết theo hướng dẫn của bác sĩ.
Kiểm soát huyết áp và mỡ máu
Huyết áp cao và rối loạn mỡ máu có thể làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu, góp phần khiến bệnh võng mạc đái tháo đường tiến triển.
Do đó, người bệnh cần duy trì chế độ ăn uống hợp lý, vận động phù hợp và kiểm soát các bệnh lý đi kèm.
Khám mắt định kỳ
Đây là biện pháp đặc biệt quan trọng giúp phát hiện tổn thương võng mạc ngay cả khi người bệnh chưa có biểu hiện bất thường về thị lực.
Người mắc đái tháo đường nên khám mắt ngay khi được chẩn đoán và tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ chuyên khoa mắt. Tần suất khám có thể thay đổi tùy theo loại bệnh tiểu đường, tình trạng võng mạc và mức độ kiểm soát đường huyết.
Thực hiện các phương pháp kiểm tra chuyên sâu khi cần thiết
Tùy theo tình trạng của từng người bệnh, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp kiểm tra như:
- Soi đáy mắt: Giúp quan sát võng mạc, hệ thống mạch máu và phát hiện những dấu hiệu tổn thương bất thường.
- Chụp OCT (OCT võng mạc): Sử dụng công nghệ chụp cắt lớp quang học để đánh giá cấu trúc các lớp võng mạc, đặc biệt hữu ích trong phát hiện và theo dõi phù hoàng điểm.
Các phương pháp này giúp bác sĩ đánh giá tình trạng mắt và đưa ra hướng theo dõi hoặc điều trị phù hợp.
Tầm soát biến chứng mắt do đái tháo đường tại Bệnh viện Mắt Việt An Đà Nẵng
Nhằm hưởng ứng Ngày Đái tháo đường Thế giới 14/11, Bệnh viện Mắt Việt An Đà Nẵng triển khai chương trình tầm soát mắt miễn phí 100% dành cho người có tiền sử mắc bệnh tiểu đường tại TP. Đà Nẵng.
Đây là cơ hội để người bệnh chủ động kiểm tra sức khỏe mắt, đánh giá tình trạng võng mạc và phát hiện sớm những bất thường có thể ảnh hưởng đến thị lực.
Thông tin chương trình:
- Thời gian: Từ ngày 14/11 đến hết ngày 30/11/2026.
- Đối tượng: Người có tiền sử mắc bệnh tiểu đường tại TP. Đà Nẵng.
- Ưu đãi: Tầm soát mắt miễn phí 100%.
Thông qua hoạt động tầm soát, người bệnh có thêm cơ hội tiếp cận các dịch vụ kiểm tra mắt, nhận biết sớm nguy cơ biến chứng và được tư vấn hướng theo dõi phù hợp.
Việc kiểm tra mắt định kỳ không chỉ giúp phát hiện những tổn thương đã xuất hiện mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ thị lực lâu dài.
Người bệnh nên chủ động tìm hiểu và liên hệ Bệnh viện Mắt Việt An Đà Nẵng để được hướng dẫn về quy trình tham gia chương trình.
Đừng chờ đến khi nhìn mờ mới đi khám mắt!
Bệnh viện Mắt Việt An Đà Nẵng – Đồng hành cùng bạn chăm sóc và bảo vệ đôi mắt khỏe mạnh.
