Đằng sau cảm giác cộm, đỏ hay rát mắt quen thuộc, nguyên nhân thường nằm ở lớp kết mạc, phần mô rất dễ bị tổn thương.
Dù chỉ là một màng mỏng trong suốt bao phủ lòng trắng mắt và mặt trong của mí, kết mạc lại đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và giữ ẩm cho bề mặt nhãn cầu.
Kết mạc là gì và vì sao dễ tổn thương?
Kết mạc là lớp màng mỏng, trong suốt bao phủ phần lòng trắng của mắt (củng mạc) và mặt trong của mí mắt. Cấu trúc này đóng vai trò như “tấm khiên” bảo vệ nhãn cầu, giúp bôi trơn, giữ ẩm bề mặt mắt nhờ tuyến tiết nhầy và tuyến lệ nhỏ.
Do tiếp xúc trực tiếp với không khí, ánh sáng, bụi, khói cùng các hóa chất trong môi trường, kết mạc rất nhạy cảm và dễ bị tổn thương. Chỉ cần một kích thích nhỏ như bụi bay vào mắt, nước hồ bơi có clo hoặc dùng thuốc nhỏ mắt không phù hợp cũng có thể khiến vùng kết mạc bị viêm, sưng đỏ, bỏng rát hoặc nổi hột.
Đặc biệt, những người làm việc trong môi trường nhiều hóa chất, tia hàn điện hoặc tia cực tím có nguy cơ cao gặp các vấn đề ở kết mạc nếu không đeo kính bảo hộ đúng cách.
Các tình trạng thường gặp ở kết mạc
Kích ứng hoặc viêm dị ứng kết mạc
Đây là tình trạng phổ biến nhất, thường gặp ở người có cơ địa nhạy cảm hoặc hay tiếp xúc với bụi, phấn hoa, mỹ phẩm. Triệu chứng gồm: ngứa, đỏ, rát, chảy nước mắt nhiều, đôi khi sưng mí. Nếu để lâu, tình trạng này có thể chuyển sang viêm mạn tính, khiến mắt luôn trong trạng thái khô và khó chịu.
Tổn thương do bỏng hóa chất hoặc tia hàn
Khi mắt bị dính axit, kiềm hoặc tiếp xúc trực tiếp với tia hàn, lớp kết mạc và giác mạc có thể bị hoại tử, đục hoặc để lại sẹo. Tùy mức độ, người bệnh có thể mất thị lực tạm thời hoặc vĩnh viễn. Các trường hợp bỏng mắt cần được rửa ngay bằng nước sạch và đưa đi khám khẩn cấp, tránh để tổn thương lan rộng.
Phản ứng với thuốc nhỏ mắt hoặc mỹ phẩm
Một số người có thể bị dị ứng với thành phần trong thuốc nhỏ mắt, đặc biệt là chất bảo quản benzalkonium chloride. Triệu chứng gồm sưng mí, đỏ mắt, rát nhẹ hoặc cảm giác cộm cát sau khi nhỏ thuốc. Nếu phản ứng kéo dài hoặc nặng lên, cần ngừng sử dụng và đi khám để được đổi thuốc phù hợp.
Những dấu hiệu này rất dễ bị nhầm với viêm kết mạc thông thường. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài nhiều ngày, tái phát nhiều lần hoặc có cảm giác mờ mắt, chói sáng thì rất có thể kết mạc hoặc giác mạc đã bị tổn thương sâu.
Di chứng có thể gặp nếu không xử lý sớm
- Hình thành sẹo kết mạc hoặc dính mí – cầu: Gây biến dạng mí mắt, khiến việc chớp mắt và bôi trơn nhãn cầu bị cản trở.
- Khô rát và giảm tiết nước mắt kéo dài: Làm người bệnh luôn cảm thấy cộm, xốn hoặc nhức mắt, nhất là khi làm việc với máy tính.
- Mờ đục giác mạc: Khi tổn thương lan sâu, giác mạc có thể bị đục, dẫn đến nhìn mờ, méo hình hoặc chói sáng.
- Giảm thị lực vĩnh viễn: Ở những ca bỏng nặng hoặc viêm kéo dài, người bệnh có thể mất thị lực không hồi phục.
Các di chứng này thường tiến triển âm thầm, nên việc tầm soát mắt định kỳ có ý nghĩa quan trọng trong việc phát hiện sớm.
Khi nào nên đi khám chuyên khoa mắt
Bạn nên đến khám chuyên khoa mắt khi có một trong các dấu hiệu sau:
- Mắt đỏ, ngứa, rát hoặc chảy nước mắt kéo dài hơn 2–3 ngày dù đã nghỉ ngơi hoặc tự nhỏ thuốc.
- Từng bị bỏng mắt, dính hóa chất, tia hàn hoặc tia UV.
- Có phản ứng bất thường sau khi dùng thuốc nhỏ mắt hoặc mỹ phẩm vùng mắt.
- Đã từng bị viêm kết mạc tái phát nhiều lần, đặc biệt nếu có sẹo hoặc khô mắt.
Tại Bệnh viện Mắt Việt An, khách hàng được:
- Khám kết mạc – giác mạc chuyên sâu.
- Đánh giá toàn diện tình trạng viêm, sẹo, dị ứng hoặc tổn thương cũ.
- Tư vấn chăm sóc và theo dõi định kỳ, giúp phòng ngừa biến chứng hoặc tái phát.
Việc kiểm tra mắt sớm giúp phát hiện tổn thương trước khi gây giảm thị lực, đặc biệt với người thường xuyên tiếp xúc hóa chất, tia cực tím hoặc dùng thuốc nhỏ mắt kéo dài.
Đừng chủ quan với các triệu chứng như đỏ, rát hay ngứa mắt kéo dài. Một buổi khám chuyên khoa tại Bệnh viện Mắt Việt An có thể giúp bạn phát hiện sớm các dấu hiệu tổn thương kết mạc, ngăn ngừa sẹo hoặc khô mắt mạn tính.